Sude Belkıs’ın “Kendi Param” şarkısı, bağımsızlık meselesini kişisel gelişim anlatısına çevirmeyen nadir şarkılardan. 30 yaşında, 30 metrekarelik bir evde birikmiş faturalarla oturup yine de “en azından kendi param” diyebilmek, şarkının bütün ruhunu birkaç kelimeyle özetliyor. Çünkü burada özgürlük öyle pürüzsüz, Instagram’a konulacak bir başarı hikâyesi değil; faturası var, yalnızlığı var, yanlış kararları var, hatta yer yer kendi hayatını kendin mahvetme ihtimali bile var. Tam da burada bir Amor Fati görüyoruz aslında: Hayatı bütün boktanlığıyla, faturasıyla, yarasıyla, yanlışlarıyla kabul etmek ve yine de “bu benim hayatım” diyebilmek. Kaderine razı olmak değil bu; kendi seçtiğin hayatın iyi tarafları kadar kötü taraflarının da sorumluluğunu almaya razı olmak.
Sude Belkıs’ın en güçlü tarafı ise bütün bu gerçek dertleri şaka ile anlatması. “Kendi hayatımı kendim mahvedebilirim” cümlesi mesela, ilk bakışta bir şaka gibi duruyor ama aslında şarkının özgürlük fikrini en iyi anlatan yerlerden biri. Çünkü insan bazen başkasının hayatını doğru yaşamaktansa kendi hayatını yanlış yaşama hakkını istiyor. Şarkı tam da bu hakkın peşinde.
Bir yanda “Ne kafama ne babama / borcum yok hiçbir adama” diyerek hesap kapatan, diğer yanda “Üzgünüm, bir erkekten emir alamam” diyerek o hesabın altına imzasını atan bir anlatıcı var. Feminist damar burada çok daha eğlenceli bir yerden çalışıyor. Sude Belkıs, patriyarkaya uzun bir nutuk çekmek yerine onunla dalga geçiyor. Belki de en güzeli bu: Öfkesini kaybetmeden komik kalabilmek.
Şarkının sözlerinde ayrıca güzel bir başıbozukluk, gözü karalık ve başına buyrukluk var. “Kendimistan’a tek kişilik, cam kenarı bilet” istemesi de boşuna değil. Gidecek yerini başkasının belirlemediği, kendi sınırlarını kendi çizdiği bir ülke burası. Sude Belkıs’ın ruhunda hafifçe çingeneleşen, uslanmayı pek sevmeyen bir taraf var; şarkının enerjisini de biraz o taşıyor. Bir yere ait olmak yerine yola çıkmayı, sahip olunmak yerine layık görülmeyi, emir almak yerine kendi dümenini kırmayı seçiyor.
Ve bütün bunları yaparken şarkı kendini fazla ciddiye almıyor. Belki “Kendi Param”ın asıl güzelliği de burada: Bize kusursuz bir özgür kadın portresi sunmuyor. Borçları olan, yaraları olan, bazen yanlış yapan, geleceğe kaçmaktan başka çaresi kalmayan ama yine de direksiyona geçmek isteyen birini anlatıyor. “Fanusunu kıran balık özgür ölür” derken bile özgürlüğün bedelsiz olmadığını biliyor.
Kendi Param, kısacası kendi hayatının dümenine geçmek isteyen ama bunu yaparken biraz da ortalığı dağıtmaktan çekinmeyenlerin şarkısı. Sude Belkıs’ın mizahı, feminist öfkesi ve başına buyruk ruhu bir araya gelince ortaya hem güldüren hem de birkaç yerde insanın canını acıtan bir şarkı çıkmış. Hem de faturalar hâlâ masada.
Off çok uzun oldu ama uzun zamandır Sude Belkıs hakkında yazmayı planlıyordum burada fışkırdı.